Een vriendin maakt zich zorgen, maar je leerling ontkent alles. Wat nu?

Na de les blijft een leerling achter. "Mag ik iets zeggen? Het gaat over mijn vriendin. Ze eet bijna niks meer en ik maak me echt zorgen." Je spreekt de vriendin aan, maar zij ontkent alles. Een week later valt ze flauw in de klas. En nog steeds zegt ze: "Er is niks." Wat doe je?

Dit is een situatie die veel mentoren meemaken. We lopen hem stap voor stap door.

Stap 1

De vriendin komt naar je toe

Dat een vriend of vriendin naar je toe komt, vraagt veel moed. Vaak voelt die zich schuldig, alsof ze haar vriendin verraadt. En ze draagt al een tijd een zorg die eigenlijk te groot is voor haar.

  • Bedank haar. "Wat goed dat je dit vertelt. Dat is niet makkelijk, en het laat zien hoeveel je om haar geeft."
  • Neem de zorg van haar over. "Jij hoeft dit niet op te lossen. Ik ga erop letten."
  • Bescherm haar. Zeg dat je haar naam niet noemt tegenover haar vriendin, tenzij ze dat zelf goed vindt. Zo blijft hun vriendschap veilig.
  • Vraag hoe het met haar zelf gaat. Zorgen om een vriendin kunnen zwaar zijn. Wijs haar ook op iemand bij wie ze terecht kan, zoals de vertrouwenspersoon.
Stap 2

Kijk zelf, en ga het gesprek aan

Je hebt nu een signaal van iemand anders. Kijk de komende dagen zelf bewust: hoe gaat het in de pauze, in de les, met haar energie? Schrijf kort op wat je ziet, met datum. En deel de zorg alvast met de zorgcoördinator.

Ga daarna het gesprek aan vanuit wat jij ziet, niet vanuit wat de vriendin vertelde:

"Het valt me op dat je de laatste weken vaak moe bent en in de pauze niet meer bij de anderen zit. Ik maak me een beetje zorgen. Hoe gaat het met je?"
Stap 3

Ze ontkent alles

"Er is niks aan de hand." "Ik eet gewoon." "Ik ben gewoon moe." Ontkenning is heel gewoon. Schaamte, angst en twijfel maken het moeilijk om open te praten over eten. Soms ziet een leerling het zelf ook nog niet als een probleem.

Ga niet overtuigen en ga niet in discussie. Blijf rustig bij je zorg:

"Oké. Je hoeft me nu niets te vertellen. Ik wil alleen dat je weet dat ik het zie, en dat je altijd bij me terecht kunt. Zullen we volgende week weer even zitten?"
  • Plan een vervolgafspraak, ook als het gesprek weinig opleverde.
  • Bespreek met de zorgcoördinator of ouders al betrokken moeten worden. Bij aanhoudende zorgen is het verstandig om ouders te laten weten wat school ziet, en een bezoek aan de huisarts te adviseren.
  • Blijf haar gewoon groeten en zien. Contact is al waardevol.
Stap 4

Een week later valt ze flauw

Nu verandert de situatie. Flauwvallen is een lichamelijk alarmsignaal. Het kan betekenen dat het lichaam ernstig uitgeput of ontregeld is, ook als iemand er niet heel mager uitziet.

Wat doe je direct?

  • Laat haar niet alleen. Laat haar liggen of zitten, en zorg voor rust.
  • Is ze niet goed aanspreekbaar, benauwd of heeft ze pijn op de borst? Bel 112.
  • Bel dezelfde dag haar ouders en vraag hen om direct de huisarts of huisartsenpost te bellen. Lukt dat niet, bel dan zelf.
  • Informeer de zorgcoördinator en leg vast wat er is gebeurd.
Stap 5

En ze ontkent nog steeds

Ook nu zegt ze dat er niets is. "Ik had gewoon niet ontbeten." Dat kan zo zijn, maar je weet ook wat je de afgelopen weken hebt gezien.

Ontkenning is geen reden om hulp uit te stellen. Je hoeft niet te bewijzen dat er een eetstoornis is. Je deelt wat je ziet, en je zorgt dat een arts kan kijken. Dat is jouw taak, niet het stellen van een diagnose.

Zeg eerlijk wat je gaat doen, en betrek haar erbij:

"Ik geloof dat je het zelf anders ziet. Maar je bent vandaag flauwgevallen, en ik zie al een tijdje dat het niet goed met je gaat. Daarom bel ik je ouders. Niet om je in de problemen te brengen, maar omdat ik wil dat er iemand naar je kijkt. Wil je erbij zijn als ik bel?"

Vertel de ouders concreet wat je hebt gezien, zonder diagnose. Adviseer een afspraak bij de huisarts, het liefst dezelfde dag. En vertel dat een eetstoornis ook mogelijk is zonder ondergewicht.

Daarna: blijf betrokken

  • Plan een vervolggesprek met de leerling. Laat merken dat je er bent, ook na dit moment.
  • Spreek met ouders en de zorgcoördinator af wie het aanspreekpunt is, en wat jullie doen als het weer slechter gaat.
  • Bespreek, op advies van de huisarts of behandelaar, wat school kan aanpassen, bijvoorbeeld bij gym of toetsen.
  • Komt er een wachttijd voor behandeling? Wijs de leerling en ouders op stopmetwachten.nl, een gratis online programma voor de periode van wachten.
  • En vergeet de vriendin niet. Laat haar weten dat er iets gebeurt, zonder details te delen, en vraag hoe het met haar gaat.

Onthoud

Je hoeft niet zeker te weten dat er een eetstoornis is om in actie te komen. Je hoeft het ook niet alleen te doen. Wat je wél doet: kijken, contact houden, je zorg delen, en zorgen dat er hulp komt. Een eetstoornis is goed te behandelen, en hoe eerder er hulp is, hoe beter.